Emva kwesikhalazo esifakwe yi-SPC kunyaka ophelileyo, umlawuli ochasene nokulahla inkunkuma e-Australia ugqibe kwelokuba iinkampani ezintathu ezinkulu zase-Itali ezilungisa iitumato zithengise iimveliso e-Australia ngamaxabiso aphantsi okwenziwa kwaye zinciphisa kakhulu amashishini asekuhlaleni.
Isikhalazo se-SPC yeprosesa yetumato yase-Australia sithi iivenkile ezinkulu iColes kunye neWoolworths bezithengisa ii-400 g zeetomato zase-Itali nge-AUD 1.10 phantsi kweelebheli zazo. Uphawu lwayo, i-Ardmona, lwaluthengiswa nge-AUD 2.10 nangona lukhuliswe e-Australia, nto leyo eyayiyonakalisa abavelisi basekuhlaleni.
IKhomishini yokuLwa nokuLahlwa kweMpahla iphande abavelisi abane base-Itali – uDe Clemente, i-IMCA, uMutti kunye noLa Doria – yaza yafumanisa ukuba iinkampani ezintathu kwezine “zilahle” iimveliso e-Australia kwiinyanga ezili-12 ukuya ekupheleni kukaSeptemba 2024. Uphononongo lokuqala, oluye lwacacisa iLa Doria, luthe, “abathumeli abavela e-Itali bathumela iimpahla e-Australia ngamaxabiso alahliweyo kunye/okanye axhaswayo”.
Ikomishini igqibe kwelokuba ukulahlwa kweetumato ngabadlali abathathu kunye nezinye iinkampani ezingachazwanga kube nefuthe elibi kwi-SPC. Ifumanise ukuba amazwe ase-Itali “awanciphise kakhulu amaxabiso emveliso yase-Australia phakathi kwe-13% ukuya kwi-24%.
Nangona ikhomishini ifumanise ukuba i-SPC ilahlekelwe yintengiso, isabelo semarike kunye nenzuzo ngenxa "yokuncitshiswa kwamaxabiso kunye nokudodobala kwamaxabiso", ayizange ichaze ubungakanani bezo lahleko. Ngokubanzi, uphononongo lokuqala lufumanise ukuba akukho "monakalo omkhulu kwishishini lase-Australia" ngenxa yokungeniswa kwamanye amazwe. Ikwaqaphele ukuba abathengi base-Australia babethenga inani eliphezulu leempahla zase-Itali ezingenisiweyo kuneemveliso zase-Australia ngenxa "yokukhetha kwabathengi iitumato ezilungisiweyo okanye ezigciniweyo ezivela e-Itali kunye nencasa".
“IKhomishina iqwalasela kuqala ukuba, ngeli xesha lophando olusekelwe kubungqina obuphambi kweKhomishina, emva kokuvavanya ezinye izinto kwimarike yase-Australia zeetumato ezilungisiweyo okanye ezigciniweyo apho ishishini lase-Australia likhuphisana khona, ukungeniswa kweempahla ezilahliweyo kunye/okanye ezixhaswa ngemali ezivela e-Itali kube nefuthe kwimeko yezoqoqosho ye-SPC kodwa ukwenzakala kwezinto kwishishini lase-Australia akubangelwanga zezo zinto zingeniswayo.”
Bephendula kuphando lwekhomishini, amagosa e-European Union alumkisile ukuba izityholo zokuziphatha kakubi zinokubangela "uxinzelelo olukhulu kwezopolitiko", kwaye uphando malunga nokuthunyelwa kokutya kulo mmandla "ingakumbi ngokusekelwe kubungqina obungathandabuzekiyo, luya kubonwa kakubi kakhulu".
Kwingxelo eyahlukileyo eya kwiKhomishini yokuLwa nokuLahlwa kwenkunkuma, urhulumente wase-Itali uthe isikhalazo se-SPC "asinasizathu kwaye asinasihlahla".
Ngowama-2024, i-Australia yangenisa iitoni ezili-155,503 zeetamatato ezigciniweyo, yaza yathumela iitoni ezingama-6,269 kuphela kwamanye amazwe.
Ukungeniswa kwamanye amazwe kuquka iitoni ezingama-64,068 zeetumato ezisemathinini (HS 200210), apho iitoni ezingama-61,570 zivela e-Itali, kunye neetoni ezingama-63,370 ezongezelelweyo zepeyinti yetumato (HS 200290).
Okwangoku, abaprosesa base-Australia bapakishe iitoni ezingama-213,000 zeetamatisi ezintsha.
Iziphumo zekhomishini ziya kuba sisiseko sesindululo se-arhente kurhulumente wase-Australia oza kugqiba ukuba leliphi inyathelo, ukuba likho, eliza kulithatha nxamnye nabavelisi base-Itali ekupheleni kukaJanuwari. Ngo-2016, iKhomishini yokuLwa nokuLahlwa kwenkunkuma yayisele ifumanise ukuba abathumeli bemveliso yetamatato ekhenkcezisiweyo iFeger kunye neLa Doria babonakalise ishishini lasekhaya ngokulahla iimveliso e-Australia kwaye urhulumente wase-Australia wayebeke irhafu yokungenisa ezo nkampani.
Okwangoku, iingxoxo malunga nesivumelwano sorhwebo olukhululekileyo phakathi kwe-Australia kunye ne-EU ebezimiswe ukususela ngo-2023 ngenxa yokungavisisani malunga neerhafu zezolimo kulindeleke ukuba ziqaliswe kwakhona kunyaka ozayo.
Ixesha leposi: Disemba-01-2025



