Inkampani yeti iMarukyu Koyamaen ithi igama leti yayo edumileyo efakwe kwitini emnyama likopishwe kwisiselo. (Iindaba ze-ABC: James Orton)
Xa uqala ukubona, le matcha inokuba yeyokwenyani, inegama le-Isuzu elaziwayo kunye nezinye iimpawu zemveliso.
Umgubo weti eluhlaza waseJapan uthandwa kakhulu kangangokuba umenzi ohlonitshwayo uMarukyu Koyamaen unciphisa inani lokuthengwa komthengi ngamnye ukuthintela ukuqokelelwa kwezinto.
Kodwa uMatsutsugu Nonomura, owayephethe ukuthengiswa kwenkampani kumazwe ngamazwe, wayesazi ukuba itini yeti ye-Isuzu matcha awayeyiphethe yayiyeyomgunyathi.
I-Matcha latte ifumana udumo ngenxa yomfanekiso wayo onomtsalane kwimidiya yoluntu. (Wikimedia: Irvan Ary Maulana)
IMatcha iye yathandwa kakhulu kwiminyaka yakutshanje, kwaye abalimi baseJapan bayasokola ukuhlangabezana neemfuno ezikhulayo.
Imithi yeti ithatha malunga neminyaka emihlanu ukukhula, kwaye inkqubo yokuvelisa umgubo weti inzima kakhulu. Ukuze kwandiswe i-chlorophyll kunye nomxholo we-amino acid, abalimi kufuneka bayigqume imithi yeti kangangeeveki ezintathu ngaphambi kokuba ivunwe.
Emva kokuvunwa, amagqabi ayaphekwa ngomphunga imizuzwana eli-10, omiswe ngomoya, aze acolwe kusetyenziswa isixhobo sokugawula amatye sendabuko, avelise iigram ezingama-40 kuphela ngeyure.
Ukubhalwa kweti yeMatcha akulawuleki kakhulu, kwaye abanye abavelisi baseJapan boyika ukuba abavelisi baseTshayina abanganyanisekanga basebenzisa eli thuba lemfuno ekhulayo yokuthengisa iimveliso zeti ezikumgangatho ophantsi phantsi kweleyibhile ethi "matcha yaseJapan".
Nangona nabani na enokwenza i-matcha, abavelisi bathi ezinye iileyibhile ze-matcha okanye iipakeji abazibona kwamanye amazwe zikopa iimpawu ezaziwayo zaseJapan okanye bathi iti ivela kwimimandla yaseJapan.
Njengeeti ezininzi, i-matcha yenziwe ngesityalo esinye—umthi weti (iCamellia sinensis)—kodwa indlela ecutshungulwa ngayo yahlukile kakhulu. (Iindaba ze-ABC: James Orton)
Esi siselo sisandula ukuba yinxalenye ebalulekileyo yeendaba zoluntu, apho abathengi besincoma ngezibonelelo zaso zempilo, incasa etyebileyo ye-umami, kunye ne-caffeine ethambileyo kunekofu eqhelekileyo.
IMatcha luhlobo olukhethekileyo lweti eluhlaza oluvela eJapan kwaye lunembali eqala kwiminyaka engama-400 ubuncinci. (Iindaba ze-ABC: James Orton)
Esi songezo ngoku sixhaphakile kwiikhefi kwihlabathi liphela, sibonakala kwiilatte, iikeyiki, kunye ne-ayisikhrim, kodwa asikokuqala ukuba imfuno yaso inyuke.
Ukunqongophala kokuqala kwe-matcha kwenzeka ngeminyaka yoo-1990, xa umenzi we-ayisikhrim uHäagen-Dazs wasungula i-ayisikhrim enencasa yeti eluhlaza eJapan.
“Ndiziva ndaneliseke kakhulu kukubona ukuba inkcubeko yaseJapan, okanye la masiko embali ahlala ekho, ayaqatshelwa ngabantu kwihlabathi liphela,” utshilo.
Kunyaka ophelileyo, ngenxa yokwanda kweendaba zoluntu, ukuthunyelwa kweti eluhlaza eJapan kukhule ngama-25% unyaka nonyaka, kwafikelela kwinqanaba eliphezulu kakhulu.
Kulo nyaka, ezo rekhodi zaphulwe kwakhona: intengiso yomdlalo ukususela ngoJanuwari ukuya kuSeptemba idlule intengiso iyonke yonyaka ka-2024.
UMnu. Yamamoto uthe: “Sizisola kakhulu kuba asinakukwazi ukuhlangabezana neemfuno zabantu kwihlabathi liphela.”
Kukho inkxalabo yokuba ukwanda kwemveliso ye-matcha kuya kuchaphazela ukubonelelwa kwezinye iintlobo zeti eluhlaza ezisathandwa ngabathengi baseJapan.
E-Uji, enye yezona ndawo zidumileyo zeti eJapan, imigca emide yabakhenkethi ihlala iphuma ngaphandle kweevenkile ze-matcha, kwaye iti ekwiishelufu ithengiswa kwiiyure ezimbalwa emva kokuba ivuliwe.
Ukuthenga ngqo kumvelisi kuseyindlela ethembekileyo, kodwa uMnu. Nomura uxhalabile ngokwanda kwabasasazi be-intanethi abanganyanisekanga.
Ezinye iintlobo ze-matcha zaseTshayina ezithengiswa kwimarike zilinganisa amagama kunye nokupakishwa kweemveliso ezaziwayo zaseJapan, ngelixa ezinye zithi ziveliswa kwiindawo zeti zaseJapan ezifana ne-Uji.
Uthe: “Ukuba abathengi bathenga imveliso becinga ukuba yi-Uji matcha kodwa bafumanise ukuba ayimnandi kangako njengoko bebelindele, banokuyeka ukuyithenga.”
"Ithemba lokuba ezi mveliso zomgunyathi zisasazeke kungekuphela nje eTshayina kodwa kwihlabathi liphela linokubangela umonakalo omkhulu kwimarike."
Amagunya ezolimo aseJapan athi njengoko ukuthandwa kwe-matcha kusanda, nenani leemveliso zomgunyathi liye landa, kodwa akakwazanga ukubonelela ngamanani athile.
UMphathiswa wezoLimo, amaHlathi kunye nokuLoba waseJapan ukhuthaza ngenkuthalo ukubhaliswa kweempawu zorhwebo ezinjalo phesheya kwaye ukholelwa ukuba uphumelele ekukhuthazeni iTshayina ukuba ilwe neemveliso ezilahlekisayo.
I-Matcha yenziwa ngokugaya amagqabi eti eluhlaza omileyo, emva kokususa imithambo, ibe ngumgubo ocolekileyo. (Iindaba ze-ABC: James Orton)
“Siyazi ukuba, umzekelo, iinkampani zaseTshayina ezinganxulumananga ne-Uji zifake isicelo sokubhalisa uphawu lwentengiso 'lwe-Uji Matcha' eTshayina,” utshilo uTomoyuki Kawai wesebe leti lephondo.
Ukwanda ngokukhawuleza kokuthandwa kwe-matcha kukhokelele ekunqongophaleni kwe-ti powder ekumgangatho ophezulu kwihlabathi liphela. (Iindaba ze-ABC: James Orton)
Ubudlelwane phakathi kweTshayina neJapan bungene kwisangqa esibi emva kokuba iNkulumbuso yaseJapan uSanae Takaichi ethe kukho ukungenelela kweJapan kwingxabano yaseTaiwan.
I-ABC iqhagamshelane ne-National Intellectual Property Administration yaseTshayina kodwa ayizange ifumane mpendulo.
Le nkonzo isenokuba nomxholo ovela kwi-AFP, APTN, Reuters, AAP, CNN kunye ne-BBC World Service okhuselwe lilungelo lokushicilela kwaye awunakuphinda ukhutshwe.
Siyaqonda ukuba ama-Aboriginal ase-Australia kunye nabantu baseTorres Strait Islander babengabemi bokuqala base-Australia kwaye babengabagcini bomhlaba esihlala kuwo, esifunda kuwo nesisebenza kuwo.
Ixesha leposi: Disemba-17-2025




